Błąd diagnostyczny jako jeden z najczęstszych rodzajów błędów medycznych

Jednym z najczęstszych rodzajów błędów medycznych są błędy diagnostyczne. Z definicji mogą to być błędy pozytywne – tzn. gdy pacjent jest zdrowy, a ustalane jest mu rozpoznanie choroby. Błędy negatywne związane są z rozpoznaniem chorego jako zdrowego, natomiast błędy mieszane – rozpoznanie choroby, ale nie tej, na którą cierpi pacjent.

Błędy diagnostyczne są o tyle poważne, że prowadzić mogą one do błędów w zakresie zastosowanej terapii – albo przez wybór nieadekwatnych metod terapeutycznych albo przez opóźnienie podjęcia właściwego postępowania medycznego. Za przyczyny błędów diagnostycznych należy uznać:

  • Brak rozpoznania symptomów klasycznych i prawdopodobnych dla danej jednostki chorobowej, co jest efektem braku staranności, pośpiechu, braku doświadczenia i wiedzy oraz często zbytnią pewnością siebie i arogancją lekarza,
  • Nieskorzystanie z dostępnych badań dodatkowych,
  • Błędne zinterpretowanie wyników badań laboratoryjnych i pracownianych,
  • Odwlekanie wykonania potrzebnej diagnostyki,

Dobrym przykładem błędu diagnostycznego jest nierozpoznanie zawału serca u pacjenta z bólem zlokalizowanym za mostkiem lub wstępne rozpoznanie, ale niewykonanie EKG i badań laboratoryjnych. Błędna interpretacja związana jest najczęściej z brakiem wiedzy i doświadczenia i dotyczyć może na przykład sytuacji, w której lekarz stawia podejrzenie zawału serca, zleca EKG, jednakowoż błędnie je interpretuje (np. nie dostrzega obniżeń odcinka ST w odprowadzeniach przedsercowych, co w połączeniu z symptomatologią świadczyć może o NSTEMI).

Odwlekanie wykonania badań diagnostycznych często związane jest niestety z niedofinansowaniem, presją finansową wywieraną na personel oraz błędami organizacyjnymi – np. brakiem wystarczającej liczby techników radiologii mogących wykonać badanie RTG lub tomografię.

Błędna diagnostyka to błędne leczenie,

Tak, jest to największy problem związany z błędami stricte diagnostycznymi. Osobom chorym wielu młodych, nadgorliwych i niedoświadczonych lekarzy stara się na siłę coś rozpoznać. Niestety, ale pobieżne kierowanie się symptomami, brak doświadczenia potrafi zogniskować uwagę lekarza na nieistotnych aspektach zdrowia pacjenta, które w kontekście istnienia realnego zagrożenia zdrowia i życia nie powinny być objęte pierwszorzędową pomocą medyczną.

Dla przykładu: nieprawidłowo wykonane badanie histopatologiczne, które zostało zatwierdzone sprawia, że pacjent uznawany jest za zdrowy, gdy w rzeczywistości zmiana jest złośliwa. Po jakimś czasie pojawiają się u pacjenta przerzuty świadczące o złym rokowaniu i w konsekwencji doprowadzające do przedwczesnej śmierci. Nieco lżejszą kategorią błędu jest sytuacją, jest wspomniany błąd pozytywny, gdy to u pacjenta rozpoznaje się w biopsji nowotwór złośliwy, za czym idzie radioterapia, chemioterapia i leczenie chirurgiczne. W kontekście tego błędu należy wskazać na uszczerbek związany z negatywnymi skutkami leczenia lub okaleczeniem ciała – np. wycięcie zdrowej piersi, w której to guz miał charakter łagodny.